Có những lúc, chúng ta tưởng mình đang dạy con nên người
Nhưng trong mắt con, đó chỉ là những lần bị la mắng, bị so sánh, bị làm cho xấu hổ.
Khoa học hành vi cho thấy:
• Kỷ luật dựa trên sợ hãi chỉ tạo ra sự vâng lời tạm thời
• Kỷ luật dựa trên kết nối mới tạo ra thay đổi lâu dài
Dưới đây là 3 lời khuyên dành cho những ai đang làm cha mẹ:
GIỮ KẾT NỐI NGAY CẢ KHI CON SAI
Khi trẻ làm sai, điều đầu tiên con tìm kiếm không phải là hình phạt, mà là câu trả lời cho câu hỏi thầm lặng:
“Bây giờ con có còn được yêu không?”
Nếu câu trả lời là không, não trẻ sẽ chuyển sang phòng vệ, chứ không phải học hỏi.
Vì vậy, thay vì nói “Con hư quá rồi” hay “Mẹ thất vọng về con lắm”, hãy giúp con tách hành vi ra khỏi giá trị bản thân. Một câu như: “Mẹ không đồng ý với hành vi này, nhưng mẹ vẫn ở đây với con” hay “Con sai, nhưng con không phải là đứa trẻ xấu” giúp trẻ cảm thấy an toàn để nhìn lại lỗi lầm và sửa sai.
Theo Thuyết Tự Quyết, cảm giác được gắn kết là nền tảng để trẻ không sợ sai, dám nhận trách nhiệm và học từ lỗi lầm thay vì che giấu.
KỶ LUẬT LÀ DẠY, KHÔNG PHẢI TRÚT GIẬN
Kỷ luật không phải là:
• La to hơn
• Phạt nặng hơn
• Hay làm con xấu hổ trước người khác
Kỷ luật là giúp con hiểu hậu quả và học cách sửa sai. Nghĩa là, giúp con nhận ra hậu quả và biết cách sửa hành vi trong một thế giới có trật tự và giới hạn rõ ràng.
Ví dụ, khi con ném đồ chơi, thay vì tức giận hay đe doạ, hãy nói một cách bình tĩnh: “Đồ chơi không dùng để ném. Nếu con ném tiếp, đồ chơi sẽ được cất đi để giữ an toàn.” Không giận dữ, không trút cảm xúc, chỉ là một giới hạn nhất quán và có thể đoán trước. Chính cấu trúc này giúp trẻ phát triển năng lực tự kiểm soát và cảm giác an toàn.
DẠY CON CHỊU TRÁCH NHIỆM, KHÔNG ÉP PHỤC TÙNG
Trẻ cần được tôn trọng để học cách chịu trách nhiệm. Một đứa trẻ bị kiểm soát quá mức có thể nghe lời khi có mặt cha mẹ, nhưng dễ chống đối hoặc nói dối khi không bị giám sát.
Ngược lại, khi cha mẹ lắng nghe và trao quyền trong phạm vi phù hợp, trẻ học cách tự suy nghĩ, tự điều chỉnh và chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.
Thay vì ép con nói “Con xin lỗi ngay”, hãy hỏi: “Con nghĩ mình cần làm gì để sửa lại chuyện này?” Khi đó, trẻ làm điều đúng không phải vì sợ, mà vì hiểu.
Nuôi dạy con không phải là kiểm soát một hành vi.
Đó là hành trình nuôi dưỡng một con người.
