Nhiều cha mẹ có quan niệm về dạy con tự lập, thường cho rằng nó khóc cứ để nó khóc, nó té cứ để nó tự đứng lên, nó làm sai phải để nó chịu phạt…Quan niệm này không sai, nhưng thật sự chúng ta hiểu chưa đúng ý nghĩa và đang làm sai. Giống như phân tích của TS.Taylor, dạy trẻ tự lập là cha mẹ cho trẻ sự hướng dẫn và tin vào trẻ có thể làm, chứ chưa bao giờ bỏ mặc trẻ.
Do đó, chúng ta nên hiểu đúng là:
Khi trẻ làm cái gì sai (VD chạy chơi nhanh quá té ngã), việc bạn đỡ bé dậy hay không đỡ không thể hiện cách dạy tự lập của bạn. Cách dạy tự lập của bạn đúng là như thế này:
Nếu bạn muốn đỡ bé dậy (hoặc bạn đang rảnh tay có thể giúp), thì hãy cứ làm. Sau đó, hãy nói: Con biết tại sao con bị té không? (điều số 2) và lần này tay mẹ không xách đồ có thể đỡ con dậy, lần sau nếu mẹ bận hoặc không có ở đây, con biết tự đứng dậy phải không! (điều số 1).
Nếu bạn không muốn đỡ bé dậy (hoặc bận tay không đỡ được), cũng không quan trọng. Bạn cứ nói: Không khóc, con đứng dậy được không? (điều số 1), hãy chống tay để ngồi dậy là được (điều số 2).
TRẺ HỌC ĐƯỢC GÌ TỪ SỰ TỰ LẬP?
Không phải cứ làm được một việc là trẻ đã học được sự tự lập.
Điều quan trọng hơn là trẻ hiểu rằng:
“Mình có thể làm được.”
“Mình biết cách để làm được.”
Sự tự lập không được xây dựng từ việc trẻ phải chịu đựng nhiều hơn hay tự xoay sở nhiều hơn.
Sự tự lập được xây dựng khi trẻ liên tục trải nghiệm rằng cha mẹ tin vào khả năng của mình và đồng thời được hướng dẫn cách vượt qua khó khăn.
ĐIỀU GÌ XẢY RA KHI CHÚNG TA CHỈ YÊU CẦU TRẺ TỰ LÀM?
Khi trẻ không nhận được sự hướng dẫn phù hợp, điều trẻ học được chưa chắc là sự tự lập.
Một số trẻ sẽ ngừng thử vì sợ thất bại.
Một số trẻ sẽ luôn chờ người khác quyết định thay mình.
Một số trẻ vẫn tiếp tục làm, nhưng lớn lên với suy nghĩ:
“Mình phải tự lo mọi thứ.”
Đó không hẳn là sự tự lập.
Đó là sự tự xoay sở.
VẬY CHA MẸ NÊN LÀM GÌ?
Mỗi ngày đều có vô số cơ hội để dạy trẻ tự lập.
Khi trẻ gặp khó khăn, thay vì vội làm thay hoặc chỉ nói “con tự làm đi”, hãy thử:
“Con nghĩ mình có thể làm thế nào?”
“Mẹ tin con làm được.”
“Nếu cần, mẹ sẽ giúp con nghĩ tiếp.”
Những câu nói đơn giản như vậy vừa truyền cho trẻ niềm tin, vừa giúp trẻ học được cách giải quyết vấn đề.
Theo thời gian, trẻ không chỉ biết làm một việc cụ thể.
Trẻ học được một điều quan trọng hơn:
“Mình có thể làm được.”
“Mình biết cách để làm được.”
“Và khi cần, mình biết tìm kiếm sự giúp đỡ.”
Đó mới là sự tự lập thực sự.
