BẠN BIẾT KHÔNG?
Một đứa trẻ mới biết đi trung bình sẽ có 6–8 lần va chạm mỗi ngày: đụng đầu, vấp ngã, trầy xước, loạng choạng…
Những khoảnh khắc rất nhỏ ấy không chỉ là trải nghiệm của con.
→ Đó còn là khoảnh khắc thử thách người lớn.
Vì trong giây phút đó, con chưa biết nên phản ứng thế nào.
Con quay sang nhìn cha mẹ để học cách đối diện với điều vừa xảy ra.
Và nếu mỗi lần con ngã, cha mẹ:
- Hoảng hốt
- Vồ vập
- Lo lắng thái quá
thì não bộ non nớt của con sẽ học được những thông điệp rất âm thầm nhưng rất mạnh:
“Chuyện này nguy hiểm lắm.”
“Con không tự xử lý được.”
“Chỉ khi có người lớn can thiệp thì con mới an toàn.”
Theo thời gian, những phản ứng đầy lo lắng ấy không làm con yếu đi về thể chất, nhưng lại có thể làm con yếu đi về khả năng chịu đựng biến cố.
Con lớn lên với thói quen:
- Dễ hoảng sợ khi có chuyện bất ngờ
- Ngại thử lại sau một lần thất bại
- Khó đưa ra quyết định nếu không có người khác “đỡ” phía trước
Không phải vì con nhút nhát bẩm sinh.
Mà vì con đã được dạy như vậy qua hàng trăm khoảnh khắc rất nhỏ.
Ngược lại, khi người lớn bình tĩnh – quan sát – phản ứng vừa đủ,
con học được rằng:
- Cảm giác đau có thể khó chịu, nhưng không đồng nghĩa với nguy hiểm.
- Con có khả năng đối diện trước khi cần được cứu giúp.
Và chính từ đó, năng lực chịu biến cố, thứ quan trọng hơn cả việc “tránh đau” được hình thành.
CÁCH PHẢN ỨNG GIÚP NÃO BỘ CỦA CON HỌC ĐÚNG HƠN
TRẺ DÙNG CẢM XÚC CỦA CHA MẸ NHƯ MỘT “NÚT VẶN ÂM LƯỢNG”
Nếu cha mẹ hoảng loạn → não con bật chế độ báo động.
Nếu cha mẹ bình tĩnh → não con học rằng mọi thứ vẫn ổn.
Trước tiên, hãy đánh giá nguy cơ nhanh:
Con còn tỉnh táo? phản ứng tốt? thở bình thường?
→ Chưa phải tình huống cấp cứu.
Nhưng nếu trẻ té đụng đầu, vẫn cần theo dõi 24 giờ các dấu hiệu như: nôn ói, lừ đừ, buồn ngủ bất thường.
Nếu chỉ là trầy xước nhẹ, hãy xác nhận cảm xúc:
- “Trông có vẻ đau nhỉ.”
- “Con bị giật mình rồi.”
- “Mẹ ở đây.”
Bạn đang nói với não con rằng:
→ “Con an toàn rồi.”
TRÁNH NHỮNG CÂU NÓI TƯỞNG LÀ TRẤN AN NHƯNG LẠI PHẢN TÁC DỤNG
“Con không sao đâu.”
→ Khi con đang đau thật, câu này khiến con nghĩ: “Cảm giác của mình là sai.”
“Đừng khóc.”
→ Khóc là tín hiệu cầu cứu lành mạnh.
Bảo con đừng khóc giống như nói rằng:
“Cảm xúc này quá đáng sợ để được nói ra.”
DẠY CON RẰNG CƠ THỂ BIẾT CÁCH TỰ CHỮA LÀNH
Sau khi con bình tĩnh lại, đừng vội:
- Cấm chạy
- Cấm leo
- Cấm vận động
Vui chơi, chạy nhảy là hành vi phát triển bình thường của trẻ nhỏ.
La cấm thường không hiệu quả.
Hiệu quả hơn là:
- Dạy con cách giữ an toàn và đề cao sự cẩn thận
- Giúp con tin rằng: “Cơ thể con mạnh mẽ và khéo léo hơn con nghĩ.”
GIÚP CON NHÌN BIẾN CỐ NHƯ MỘT “NHÀ KHOA HỌC NHÍ”
Một cách ví von rất đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả:
Gọi tên cảm giác
“Con thấy đau mức mấy, từ 0 đến 10?”
→ Con học được rằng cơn đau có thể thay đổi và giảm đi.
Bình tĩnh trước – rồi cho con quyền chọn
“Con muốn ngồi với mẹ thêm chút hay thử đứng dậy đi tiếp?”
→ Con lấy lại cảm giác kiểm soát.
Kể lại câu chuyện vào cuối ngày
“Lúc đó con đau, con hít thở sâu, rồi con đứng dậy và chơi tiếp.”
→ Ký ức chuyển từ ‘con bị đau’ thành ‘con đã đối phó được’.
Con không cần một tuổi thơ không vấp ngã.
Con cần người lớn đủ bình tĩnh để dạy con đứng dậy sau mỗi lần ngã.
