Nghiên cứu đến từ Đại học Edinburgh (Vương quốc Anh), theo dõi hơn 2.000 trẻ song sinh từ lúc chào đời cho đến năm 18 tuổi. Các nhà khoa học không chỉ quan sát trẻ, mà quan sát cha mẹ – cách họ yêu thương, quan tâm và thể hiện sự ấm áp với từng đứa trẻ trong suốt gần hai thập kỷ.
Họ chọn các cặp song sinh vì một lý do rất đặc biệt: hai đứa trẻ có bộ gen giống hệt nhau.
Nghĩa là nếu sau này các con khác nhau về tính cách, không thể đổ lỗi cho “do gen rồi, biết sao được”.
Và điều thú vị – cũng là điều khiến nhiều người làm cha mẹ phải suy nghĩ nằm ở đây:
Dù sống chung một nhà, cha mẹ vẫn thường vô thức đối xử khác nhau với từng con. Chỉ một chút khác biệt trong ánh nhìn, giọng nói, sự kiên nhẫn hay mức độ quan tâm… cũng đủ để tạo nên những con người rất khác khi trưởng thành.
Từ nghiên cứu này, có ba bài học lớn.
BÀI HỌC THỨ 1
Trước hết, câu hỏi mà rất nhiều cha mẹ từng tự hỏi mình:
Liệu chúng ta có thể nuôi dạy con trở thành người tử tế, biết yêu thương không?
Câu trả lời là: có.
Sự yêu thương và ấm áp mà cha mẹ dành cho con không chỉ là cảm xúc thoáng qua, mà là nền móng hình thành nhân cách. Những đứa trẻ được yêu thương một cách nhất quán sẽ sớm học được cách yêu thương người khác. Tính tử tế không “tự nhiên mà có”, nó được gieo trồng từ những điều rất nhỏ mỗi ngày.
BÀI HỌC THỨ 2
Công thức để nuôi dạy một đứa trẻ hạnh phúc và biết yêu thương là gì?
Vẫn là yêu thương. Nhưng là yêu thương có ranh giới.
Yêu con không có nghĩa là nuông chiều. Yêu con là dám dạy con đúng – sai, có nguyên tắc, nhưng không làm con sợ hãi hay cô đơn.
Yêu thương thể hiện trong những khoảnh khắc rất đời thường: khi cha mẹ thật sự lắng nghe con nói; khi nhớ điều con thích; khi một lời khích lệ được nói ra đúng lúc; khi con mệt, có một vòng tay ôm; khi con khó ở, cha mẹ chọn kiên nhẫn thêm một chút thay vì cáu gắt.
BÀI HỌC THỨ 3
Bài học thứ ba có lẽ là quan trọng nhất: thời điểm.
Nghiên cứu cho thấy giai đoạn trước 10 tuổi là “cửa sổ vàng”. Những đứa trẻ được cha mẹ thể hiện sự yêu thương và ấm áp đều đặn trong giai đoạn này, khi lớn lên thường dễ đồng cảm hơn, có trách nhiệm hơn, cởi mở và tử tế hơn với thế giới xung quanh.
Không phải vì chúng được dạy những bài học lớn lao.
Mà vì trong những năm tháng quan trọng nhất, chúng luôn cảm thấy: “Mình được yêu.”
Đôi khi, điều nuôi dưỡng một con người tốt không phải là phương pháp giáo dục phức tạp, mà là cảm giác an toàn trong trái tim của một đứa trẻ.
Và có lẽ, di sản lớn nhất mà cha mẹ để lại cho con… không phải là thành tích, mà là cách con học được yêu thương chính mình và người khác.
Note
Wertz, J., et al. (2025). Parenting in childhood predicts personality in early adulthood: A longitudinal twin-differences study. American Psychologist.
