Có một tư tưởng giáo dục tôi luôn tâm đắc của TS. Jess Lair:
“Trẻ em không phải là vật để cha mẹ nắn theo ý mình, mà là những con người cần được mở ra đúng cách.”
Vì thế, điều quan trọng nhất cha mẹ có thể làm cho con không phải uốn nắn con thành ai, mà là tạo một môi trường đủ an toàn và đủ yêu thương để con tự mở ra sức mạnh của chính mình.
Dưới đây là 6 đức tính cốt lõi mà khoa học phát triển trẻ em cho thấy nên được nuôi dưỡng từ rất sớm.
Trung thực
Trẻ học trung thực sẽ xây dựng được sự tin cậy, mối quan hệ tốt và có định hướng đạo đức vững chắc.
Cách rèn: Cha mẹ học cách nói thật, nhận hậu quả (nếu có) và đưa giải pháp
Khi lỡ quên điều gì hứa với trẻ, hãy nói với con:
“Hôm nay mẹ quên mất, đó là lỗi của mẹ. Mẹ đã ghi lại để không quên nữa”
Vì sao hiệu quả:
Trẻ học trung thực qua quan sát, không phải qua giảng đạo. Nghiên cứu cho thấy trẻ bắt chước chuẩn mực đạo đức từ hành vi của người lớn, không phải lời dạy suông.
Kiên trì
Kiên trì giúp trẻ vượt qua thử thách, học cách không bỏ cuộc khi gặp khó khăn—một phẩm chất dẫn đến thành công trong học tập và cuộc sống.
Cách rèn: Không cứu con quá sớm
Khi con gặp khó (xếp hình, buộc dây giày), hãy nói:
“Con thử thêm 1 lần nữa, mẹ ngồi đây đợi con nhé.”
Vì sao hiệu quả:
Não trẻ chỉ học được kiên trì khi được ở lại trong khó khăn đủ lâu. “Cứu” quá sớm = lấy mất cơ hội hình thành sức bền tâm lý.
Đồng cảm
Đồng cảm giúp trẻ hiểu và chia sẻ cảm xúc của người khác, điều này rất cần thiết để xây dựng kỹ năng xã hội, kết bạn và giải quyết xung đột.
Cách rèn: Gọi tên cảm xúc người khác
Khi xem phim, đọc truyện, hoặc ngoài đời:
“Bạn ấy đang buồn vì bị bỏ rơi.”
Vì sao hiệu quả:
Khả năng đồng cảm bắt đầu từ việc nhận diện cảm xúc, trước khi biết “cư xử tử tế”.
Tự kiểm soát
Khả năng quản lý cảm xúc, hành vi và sự chú ý giúp trẻ xử lý căng thẳng, chấp nhận thất bại và quyết định sáng suốt hơn.
Cách rèn: Dạy con dừng 10 giây trước khi phản ứng
Khi con tức giận:
“Con đặt tay lên bụng, thở 3 hơi rồi nói.”
Vì sao hiệu quả:
Chỉ 10 giây tạm dừng đã giúp vùng não lý trí (prefrontal cortex) kịp “lên tiếng”, giảm bùng nổ cảm xúc.
Lạc quan
Lạc quan giúp trẻ nhìn vào mặt tích cực của vấn đề, duy trì động lực và phát triển tư duy linh hoạt khi gặp khó khăn. Tư duy tích cực được xem là một nhân tố quan trọng trong thời đại số ngày nay, giúp trẻ mạnh mẽ và hạnh phúc hơn trong cuộc sống.
Cách rèn: Mỗi tối hỏi 1 câu duy nhất
Trước khi ngủ:
“Hôm nay có điều gì làm con vui?”
Vì sao hiệu quả:
Não trẻ được “lập trình” để tìm điểm sáng, không phủ nhận khó khăn nhưng không mắc kẹt trong tiêu cực.
Nhẫn nại
Nhẫn nại giúp trẻ chấp nhận quá trình học hỏi chậm và hiểu rằng phần thưởng xứng đáng thường không đến ngay lập tức.
Cách rèn: Cho con chờ – một cách có chủ đích
Khi con đòi ngay:
“5 phút nữa tới lượt con.”
(Đặt đồng hồ ⏱️ để con nhìn thấy)
Vì sao hiệu quả:
Khả năng chờ đợi không tự sinh ra, nó được học qua những lần chờ ngắn – rõ ràng – công bằng.
